3. توجّه داشته باشید که زائران در طول سفر تحت پوشش بیمه قرار دارند، پس هرگاه احساس ناراحتی نمودید، به پزشک کاروان مراجعه کنید تا در صورت لزوم، شما را به مراکز بهداشتی و درمانی ایرانیان راهنمایی کند و از خدمات درمانی رایگان بهره‌مند شوید.
4.
پس از دستشویی و پیش از غذا خوردن و بعد از آن حتماً دست‌های خود را با آب و صابون و یا مایع دستشویی شسته و با حوله‌ی شخصی خشک کنید.
5.
کسانی که به بیماری قند مبتلا هستند، از پرخوری و مصرف نوشابه و آب میوه‌ها، عسل و مواد شیرین اجتناب نمایند. هم‌چنین کسانی که فشار یا چربی خون بالا دارند، از مصرف غذاهای چرب و پرنمک پرهیز کنند.
6.
افرادی که دچار نارسایی کلیوی هستند در مصرف گوشت، شیر و میوه که مملو از پیاسیم است تعادل را رعایت کنند.
7.
با توجّه به گرمی هوا (در مدینه و مکه) و پیاده‌روی‌های زیاد، ازشست وشوی بدن، به ویژه پاها، غفلت نکنید. چنانچه هر موضعی از بدن عرق‌سوز شد، آن محل را کاملًا با آب شسته و خشک نمایید، و در صورت عدم بهبودی به پزشک کاروان مراجعه کنید.
8.
اگر چشمان شما به تابش آفتاب حساسیت دارد، از عینک‌های آفتابی یا کلاه‌های مخصوص که لبه‌ی بلندی دارند، استفاده کنید.
9.
در صورت ابتلا به اسهال، حدّاقل یک وعده غذا نخورید و تنها از مایعات استفاده کنید. سپس با مراجعه به پزشک کاروان اقدامات لازم را انجام دهید.
10.
خوب است مقداری عرق نعنا و خاکشیر به همراه داشته باشید تا در مواقع لزوم مصرف کنید.
11.
نوشابه‌های گازدار، با برخی از مزاج‌ها سازگاری ندارد و ناراحتی معده ایجاد می‌کند. اگر ناراحتی گوارشی احساس نمودید، نخستین کار، ترک نوشابه است. سعی کنید بیشتر از آب خالص استفاده نمایید.
12.
از نوشیدن آب یا نوشابه‌ی بسیار سرد، به‌ویژه هنگامی که از زیارت یا خرید برمی‌گردید، پرهیز کنید. این کار معمولًا باعث سرماخوردگی، سینه درد و گلودرد می‌شود.
13.
در مراسم حجّ تمتّع به دلیل کمبود وسایل نقلیه و مسافت زیاد هتل تا حرم، گاهی مجبور می‌شوید مقداری پیاده‌روی کنید، از این رو همواره دستمال سفید یا کلاه مناسب به همراه داشته باشید تا در صورت لزوم از آن استفاده کنید.
14.
در صورتی که احتمال سرماخوردگی می‌دهید از انجام غسل‌های مستحبی، به‌ویژه در فصل سرما پرهیز نمایید، بعد از غسل نیز با سر و بدن خیس، مقابل باد پنکه و کولر داخل ماشین و حرم و منازل قرار نگیرید.
15.
در صورت ابتلا به سرماخوردگی، بیشتر مایعات گرم مانند چای کم‌رنگ بنوشید و از آشامیدن آب یخ و نوشابه و نیز خوردن غذاهای سنگین، چرب و سرخ‌کرده اجتناب کنید. با استراحت کافی و پرهیز از رفت وآمدهای زیاد در کوچه و بازار، زمینه‌ی بهبودی سریع‌تر خود را فراهم آورید.
ضمناً هنگام عطسه و سرفه حتماً جلوی دهان و بینی خود را با دستمال بگیرید و از روبوسی بپرهیزید تا دیگران را به بیماری مبتلا نسازید.
16.
از نگه‌داری غذا در اتاق محل استراحت خویش حتی در داخل یخچال خودداری نموده و حتماً غذا را در زمانِ توزیع و در محل معین شده و به اندازه میل کنید. در ضمن از خوردن غذا و شیرینی در میانِ وعده‌های ناهار و شام بپرهیزید تا هنگام صرف غذا، اشتهای شما بهتر باشد.
17.
به منظور حفظ سلامت شخصی و بهره‌گیری هرچه بیشتر از معنویات این سفر، حتی الامکان از غذاهای سبک و ساده استفاده کنید و بویژه در ایام تشریق از پرخوری به شدت پرهیز کنید.
18.
از خرید هرگونه مواد غذایی از دست فروش‌ها و اغذیه‌فروش‌های داخل شهرهای مکه و مدینه خودداری نمایید، زیرا به دلیل بهداشتی نبودن برخی از آنها ممکن است به بیماری دچار شوید.
19.
اتاق‌های محل اقامت به کولر گازی مجهز هستند.
هوای اتاق را در حدّی تنظیم کنید که گرم نباشد، اما به‌اندازه‌ای اتاق را سرد نکنید که هنگام بیرون رفتن از هتل، تحمل گرما برایتان دشوار باشد.
20.
هنگام بارندگی یا شستشوی صحن‌ها، به دلیل لغزندگی کف صحن‌های مسجدالحرام و مسجدالنبی صلی الله علیه و آله، امکان زمین خوردن و آسیب دیدگی زیاد است، مراقب باشید.
21.
هنگام سوار و پیاده شدن از سرویس‌ها شتاب ننمایید و اجازه دهید که خودرو کاملًا متوقف شود تا دچار سانحه نشوید.
22.
پیوسته نظافت حمام و سرویس‌های بهداشتی را حفظ کرده و از نگه‌داری زباله در اتاق پرهیز نمایید. هر روز صبح و عصر زباله‌ها را در کیسه‌های مخصوص بریزید و پس از گره‌زدن، در سطل‌های بزرگ کنار سالن‌ها بگذارید تا عوامل کاروان آنها را بیرون ببرند.
23.
در صورت نیاز از مأموران نظافت بخواهید تا مایع ضدّعفونی کننده دراختیار شما قرار دهند. از انداختن تفاله چای به دستشویی‌ها یا ظرف‌شویی‌ها خودداری کنید.
24.
هر نفر باید از حوله شخصی خود استفاده نماید.
هم‌چنین از مسواک، شانه، تیغ، لیف و صابون مخصوص خود استفاده کنید و هیچ‌گاه از این وسایل به طور مشترک استفاده نکنید.
25.
در تمام مدّتی که در مدینه یا مکّه هستید، ساعات استراحت خود را طوری تنظیم کنید که بیش‌ترین استفاده را از لحظات معنوی حضور در حرمین شریفین ببرید و ضمناً به اندازه کافی استراحت کنید تا دچار خستگی و بی‌خوابی نشوید.
26.
از خرید لباس‌های دست دوم و مستعمل از حراجی‌ها و کنار خیابان‌ها بپرهیزید؛ چنین لباس‌هایی معمولًا
ناقل بیماری‌های خطرناک هستند.
27.
از خرید لوازم آرایشی غیرمطمئن و دارو، بدون نسخه‌ی پزشک خودداری کنید ودر این‌گونه موارد با پزشک کاروان یا پزشکان مستقر در مرکز پزشکی حج مشورت نمایید.
28.
چنانچه دچار مشکلات تنفسی هستید، از ماسک‌های مخصوص استفاده کنید. طول دوره بیماری تنفسی باید طی شود. از مراجعه مکرر به درمانگاه‌ها خودداری کنید. هم‌چنین اگر به سرماخوردگی و زکام مبتلا شدید، حتماً از ماسک‌هایی که توسط مراکز پزشکی حج در اختیار شما قرار می‌گیرد، استفاده نمایید.
29.
در اماکن زیارتی، از سجّاده‌های مخصوص استفاده کنید تا مجبور نباشید دستان خود را روی زمین یا فرش‌های آلوده بگذارید، در این‌صورت، گردوخاک و آلودگی‌های زمین را نیز از راه بینی، استنشاق نمی‌کنید.
30.
استعمال دخانیات در تمامی اماکن عمومی عربستان، ممنوع است. بنابراین، از کشیدن سیگار حتّی در اتاق‌ها و راهروهای ساختمان محل اقامت خودداری نمایید. تا آنجا که امکان دارد در این سفر معنوی نسبت به ترک آن اقدام نمایید.
31.
ناخن‌های خود را همیشه کوتاه نگه دارید، زیرا ناخن‌های بلند یکی از راه‌های انتقال میکروب است.
32.
لباس‌های زیر خود را به‌موقع عوض کنید و بشویید.
بهتر است لباس‌ها سفید رنگ و از جنس نخی باشند.
33.
چنانچه قصد رفتن به اماکن زیارتی یا گردش در بازار را دارید، در مواقعی که هوا گرم است یک شیشه آب یا دست‌کم یک لیوان مخصوص و یک بادبزن کوچک به همراه داشته باشید و حتی الامکان از منبع‌های آب آشامیدنی سرراهی، به‌ویژه از لیوان‌های موجود در آب‌خوری‌های عمومی، استفاده نکنید.
34.
مرتب استحمام کنید تا بوی پا و بدن شما موجب آزردگی همسفران نشود. هنگام استحمام، از پوشیدن دمپایی ابری که موجب سُر خوردن و ایجاد خطر سقوط می‌شود، خودداری کنید.
35.
اگر تحت رژیم یا پرهیز غذایی هستید، آن را ادامه دهید و از غذاخوردن زیاد پرهیز کنید. هم‌چنین هرگونه مشکلات غذایی خود را با مدیر و پزشک کاروان در میان بگذارید.
36.
برخی از زائران در طول سفر به یبوست مبتلا می‌شوند که مهم‌ترین دلایل آن عبارت‌اند از:
-
عرق کردن زیاد و کاهش آب بدن؛
- آشامیدن نوشابه‌های گازدار و چای پررنگ؛
- مصرف زیاد موز، به‌ویژه موزهای نرسیده.
بنابراین، با رعایت موارد فوق از بروز این مشکل جلوگیری کنید. سعی کنید برای مقابله با این بیماری بیشتر آب بنوشید.
37.
بانوان محترمه توجه داشته باشند که پیش از سفر حجّ برای آغاز مصرف قرص جلوگیری از عادت ماهیانه و مسائل دیگر، با پزشک کاروان مشورت کنند و در صورت ابتلا، بدون هیچ اضطرابی مسائل شرعی خود را از روحانی محترم کاروان بپرسند. همچنین در طول سفر از فشارهای روحی (اضطراب و تشویش خاطر) و پیاده‌روی‌های زیاد، پرهیز کنند تا به مشکل لکّه بینی و نگرانی‌های دیگر دچار نشوند. دستیارِ زن کاروان نیز در این موارد می‌تواند مشاور خوبی برای بانوان باشد.
38.
با توجه به گرمای هوا و فعالیت بدنی، حتما روزانه شش تا هشت لیوان آب بنوشید. به یاد داشته باشید که برای آشامیدن، فقط از آب‌های معدنی که در بطری‌های پلمب‌شده در اختیار شما قرار می‌گیرد استفاده کنید.
39.
به منظور جلوگیری از شکستگی اعضای بدن در هنگام استحمام و استفاده از وان دقت کافی داشته باشید زیرا کف صابون و لیز بودن سرامیک در منزل و حرمین باعث سقوط انسان و شکستگی می‌شود و شیرینی سفر را به کام شما تلخ می‌نماید.
*
پزشک کاروان در طول سفر همراه شماست. تلاش کنید با مشورت او تمامی موارد بهداشتی و درمانی را رعایت کنید تا بتوانید به راحتی مناسک خود را انجام دهید.
*
میوه و مواد لبنی نیز به حد کافی مصرف کنید.