بر زیارت نمودن ائمه و قبور آنها اشکالاتی وارد می شود که از جمله آن می تواند این باشد که در گفتمان شیعی اگر امام مرده و زنده، حاضر و غایب و دور و نزدیک ندارد و در همه شرایط ما را ادراک می کند و توان پاسخگویی به نیاز و پرسش ما را دارد پس چرا باید با هزینه وقت ، مال و حتی به خطر انداختن جان مثلاً به زیارت کربلا رفت؟ می توان از هر مکان و از جمله در خانه خود با امام حسین علیه السلام ارتباط گرفت و همان چیزی را گفت و خواست که قرار است در پای قبرش در کربلا گفته و خواسته شود؟

پاسخ کوتاه این پرسش آن است که رابطه امام و امت و مراد و مرید و معصوم و فرد شیعه دو جهت و دو سر دارد. در یک سوی آن امام است که فردی کامل، خلیفه بالفعل خداوند ، قادر الاجابه باذن الله و گوش شنوا برای شنیدن صدای دور ونزدیک را دارد، اما طرف و سوی دیگر این ارتباط فرد شیعی و آدمهای معمولی اند که افراد ناقص، ضعـیف و احیاناً آلوده اند و اگر امام می تواند فراتر از زمانها و مکانها حرکت نموده و حضور داشته باشد اینان در قالبهای مکانی و زمانی و سایر شرایط اسیرند و متأثر . از اینرو اگر در این مکان اند در مکان  دیگر حضور ندارند و لاجرم از آثار و تبعات مکانها و زمانها و افراد و موقعیتهای اثرمی پذیرند و در بستر این شرایط در حال تحول و حرکتند.با این وصف، از آنجا که هر مکان و ارتباط با هر محیط و افراد تأثیر ویژه و وضعی خود را دارد، از اینرو فردی که در منزل خود هست حتی اگر بخواهد با امامان ارتباط بگیرد در یک سطح حضور قلب و ذهن دارد و در کنار مرقد امامان متاثر از فضا ضریب حضور و طمأنیه و اخلاصش بالاتر و کیفی تر است. اگر هیاهوهای محیط های دیگر، فرصت ظهور و بروز فریادهای معنوی درونی را نمی دهد، نزدیکتر شدن به حرم امامان فرصت هیاهوی دیگر را کم نموده و امکان بر خاستن ندای الهی و باطنی درون را مهیا می کند. پس علیرغم اینکه امامان در حضور و غیبت توان پاسخگوی را دارند، اما شـیعیان و غیر شیعیان در زمان حضور توان طرح نکاتی را در عمل می یابند که در غیر حضور شرایط آن مهـیا نیست و اینجاست که حضور در مکانهای معنوی برای حضور قلب و معنویت بیشتر موضوعیت می یابد.

اما حداقل دو آفت و آسیب علاقه مندان به زبارت را تهدید می کند:

الف:  فردی به زیارت معصومین برود، اما در آن مکان هم غایات مادی را جسته و بدنبال ارضای نیازهای دنیایی و جسمانی باشد و نخواهد که از هیاهوهای غیر معنوی بکاهد؛

ب:  افراد به زیارت بروند و شور مذهبی را احیا کنند، اما این آتش پشتوانه معرفتی نداشته و در نتیجه در مطالبات ناصواب بخواهند ودر حرکات نادرست عکس العمل نشان دهند و به کجراهه.

  اینجاست که حضور افراد فهیم ، عمیق، محقق و اهل معرفت در جمع کاروانها موضوعیت پیدا می کند، تا زائرین را از در افتادن به آفتهای حضور در ضمن مکانها بر حذر داشته و به افعال و اذکار و... جهت درست و عمق بدهد.


دکتر محمد منصورنژاد.