تابش قطره

3.    کسانی که امام علی علیه السلام را همراهی کرده، او را بر سایر اصحاب مقدم می دانند.( ابو الحسن اشعری)

4.    کسانی که اعتقاد به افضلیت امام علی علیه السلام بر اصحاب داشته و به احقّیت او و فرزندانش در امر امامت قائل باشند.( ابن حزم )

5.    کسی که معتقد به تقدم و افضلیت امام علی علیه السلام بر سائر صحابه و نیز قائل به وجود « نص » بر امامت او باشد (شیخ مفید)

6.    کسی که معتقد به تقدم و افضلیت امام علی علیه السلام بر سایر صحابه و نیز قائل به وجود نص، اعم از خفی و جلی بر امامت او و معتقد به عدم خروج امامت از میان فرزندان او باشد(شهرستانی)

7.    کسی که امام علی علیه السلام را همراهی کرده او را بر سایر اصحاب مقدم دارد( شهید اول و شهید ثانی)

8.    کسی که جانشینی پیامبر صلی الله علیه وآله را حق اختصاصی خانواده رسالت می داند و در معارف اسلام پیرو مکتب اهل بیت علیهم السلام می باشد( علامه طباطبایی)

9.    جوهر تشیع ایمان به حق امام علی علیه السلام در امامت و افضلیت او بر همه صحابه است.(کامل مصطفی شیبی)

10. تشیع در معنای اولیه و ساده اش، به اولویت علی علیه السلام نسبت به سایر اصحاب است. گاهی حتی دوستی و حبّ اهل بیت علیهم السلام، تشیع و رفض به شمار آمده است.(احمد امین)

این تعاریف در مجموع عامند و بیش از یک فرقه را شامل می گردند.

برای ارائه تعریفی عام تر میتوان همه آنها را به دو محور اصلی برگرداند:   الف : تفضیل؛   ب : اولویت در امامت.

همچنین همه کسانی که به نصّ معتقدند به افضلیت نیز باور دارند گرچه عکس آن صادق نیست.بنابر این در تعریف عام شیعه، مسئله نص از قوت کمتری برخوردار است. حال اگر بپذیریم که دو قید مذکور ارکان تشیع در معنای عام اند و با وجود این کسانی به افضلیت باور داشته باشند می توان آنان را شیعه حدّ اقلّی نامید.

اکنون می توان شیعه را به نحو عام چنین تعریف کنیم:

    شیعه به هر فرد یا فرقه ای گفته می شود که افضلیت امام علی علیه السلام را بر همه صحابه و اولویت او را در امامت و خلافت باور داشته باشد.

آوردن قید استمرار این امر در فرزندان امام علی علیه السلام لازم می نُماید؛ زیرا همه فِرَقی که چنین قولی نسبت به امام علی علیه السلام دارند، به استمرار آن در فرزندان امام علی علیه السلام رأی داده اند.

تعریف خاص:

شیخ مفید (ره) در تعریف امامیه می گوید: امامی مذهب کسی است که :

الف: به وجوب امامت و وجود آن در هر زمانی باور داشته باشد؛

ب : نصّ جلی بر امام و عصمت و کمال را برای او واجب بداند؛

ج : به تداوم و انحصار امامت در فرزندان امام حسین علیه السلام معتقد و سلسله امامت شیعی را به امام رضا علیه السلام پیوند زند.

همه شیعیانی که استمرار سلسله امامت شیعی را تا امام رضا علیه السلام باور داشته باشند پس از او نیز به تداوم آن تا امام دوازدهم یعنی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز معتقدند.

اگر چه شمول قید نخست تعریف یاد شده زیدیان، اسماعیلی مذهبان، ناووسیه، واقفیه و فتحیه را شامل می شود، اما قید دوم زیدیان و قید سوم سایر فرقه ها را از این شمول خارج می کند.

بر گرفته از کتاب آشنایی با فرق تشیع نوشته مهدی فرمانیان با اندکی اختصار